Materiały dla zainteresowanych

20.10.2026 godz. 18:00 – Spotkanie on-line przed zDolnym Ślązakiem i Olimpiadą

Spotkanie w Microsoft Teams
Link do dołączenia: https://teams.microsoft.com/meet/3512922040436900?p=QoXLmr0FKHtzOEiXYW

Identyfikator spotkania: 351 292 204 043 690 0
Kod dostępu: nW7Rh9e4

1. Przy logowaniu wpisz swoje imię i inicjał nazwiska, możesz dodać Wr dla Wrocławia lub R dla Radwanic
2. Wyłącz kamerę i mikrofon, w razie potrzeby (zadanie pytania) będzie można włączyć mikrofon.
Najlepiej połączyć się przez komputer, na telefonie może być kiepsko widać.

2026/2027 – Informacje o konkursach i olimpiadach

zDolny Ślązak 2026/27 – chemia
https://zdolnyslazak.edu.pl

Terminarz:
Etap szkolny: 22.10.2026 10:00-10:45
Etap powiatowy: 23.11.2026 12:00-13:00
Etap wojewódzki: 20.02.2026 11:00-13:30

Wymagania:
https://zdolnyslazak.edu.pl/pliki_pdf/REGULAMIN%2026_27.pdf

Etap szkolny:
1. Treści z zakresu podstawy programowej przedmiotu przyroda (szkoła podstawowa).
2. Podstawowe szkło i sprzęt laboratoryjny (nazewnictwo i zastosowanie).
3. Zasady bezpieczeństwa obowiązujące w pracowni chemicznej, znajomość piktogramów.
4. Właściwości substancji będących głównymi składnikami stosowanych na co dzień produktów.
5. Obliczenia z wykorzystaniem pojęć: masa, gęstość, objętość.
6. Zjawisko fizyczne a reakcja chemiczna.
7. Mieszaniny substancji i sposoby ich rozdziału (bez destylacji i chromatografii).
8. Rozróżnianie pojęć i podanie przykładów: pierwiastków chemicznych, związków chemicznych i mieszanin.
9. Rodzaje mieszanin.
10. Metale i ich stopy oraz niemetale.
11. Tlen, wodór, azot – właściwości i zastosowanie.
12. Tlenek węgla(IV) – właściwości, zastosowanie i rola w przyrodzie.
13. Gazy szlachetne.
14. Para wodna, zjawiska higroskopijności i kondensacji.
15. Powietrze jako mieszanina jednorodna gazów.
16. Zanieczyszczenia powietrza – źródła naturalne i antropogeniczne.
17. Procesy egzoenergetyczne i endoenergetyczne.
18. Reakcje syntezy, analizy i wymiany.
19. Stany skupienia materii. Skale temperatury (^oC, K, F) i ciśnienia (Pa, atm, bar, mmHg) – przeliczanie jednostek.
20. Atom: definicja i budowa.
21. Masa atomowa i cząsteczkowa.
22. Budowa atomów i rozmieszczenie elektronów na powłokach. Liczba atomowa i liczba masowa.
23. Izotopy: definicja, przykłady, podział na naturalne i sztuczne.
24. Jednostka masy atomowej (uściślenie definicji z uwzględnieniem znajomości terminu izotop).
25. Układ okresowy pierwiastków chemicznych. Zależność między budową atomu pierwiastka a jego położeniem w układzie okresowym, charakter chemiczny pierwiastków grup 1-2 oraz 13-18, odczytywanie z układu okresowego podstawowych informacji o pierwiastkach.
26. Elektroujemność a rodzaj wiązania chemicznego.
27. Rodzaje wiązań chemicznych – wzory sumaryczne, strukturalne i elektronowe.
28. Znaczenie wartościowości przy ustalaniu wzorów związków chemicznych, w szczególności dla pierwiastków grup 1-2, 13-17.
29. Jony: rodzaje, powstawanie i przykłady.
30. Zapis jonowy reakcji chemicznych.
31. Prawo stałości składu związku chemicznego i prawo zachowania masy.
32. Równania reakcji chemicznych.
33. Stechiometria i obliczenia stechiometryczne.
34. Woda – właściwości i rola w przyrodzie. Zanieczyszczenia wód. Woda jako rozpuszczalnik.
35. Rozpuszczalność substancji w wodzie i czynniki wpływające na szybkość rozpuszczania się substancji w wodzie.
36. Rodzaje roztworów. Stężenie procentowe. Zwiększanie i zmniejszanie stężenia roztworów.
37. Elektrolity i nieelektrolity.
38. Tlenki – budowa, rodzaje, otrzymywanie i właściwości.
39. Budowa, otrzymywanie i właściwości najważniejszych kwasów beztlenowych i tlenowych. Ich dysocjacja jonowa. Kwaśne opady.
40. Budowa, otrzymywanie i właściwości wodorotlenków. Ich dysocjacja jonowa.
41. Odczyn roztworów. Skala pH. Doświadczalne rozróżnianie roztworów kwasów i wodorotlenków za pomocą wskaźników.

Olimpiada Chemiczna Juniorów 2026/27
https://www.edukator.pl/olimpiada

Terminarz: (https://www.edukator.pl/olimpiada/terminarz/)
Zakończenie rejestracji kont (uczniowie) do 28.10.2026 do godz. 23:59
I etap – etap zdalny na platformie Edukator.pl (czas trwania testu – 75min): 05.11.2026, godz. 13:00 – 14:15
II etap – etap zdalny na platformie Edukator.pl (czas trwania testu – 75min): 10.12.2026, godz. 13:00 – 14:15
III etap – część teoretyczna: 11.03.2027
III etap – część laboratoryjna: 12.03.2027

ETAP I:
Podstawa programowa – II etap edukacyjny (szkoła podstawowa):
Punkty I – VII wymagań szczegółowych:
– I. Substancje i ich właściwości.
– II. Wewnętrzna budowa materii.
– III. Reakcje chemiczne.
– IV. Tlen, wodór i ich związki chemiczne. Powietrze.
– V. Woda i roztwory wodne.
– VI. Wodorotlenki i kwasy.
– VII. Sole.
Reakcje amoniaku z wodą i kwasami oraz kationu amonu z zasadami.
Reakcje kwasów z solami.

Ogólnopolska Olimpiada Antysmogowa ESA 2026/27
https://olimpiadaesa.nask.pl

Terminarz:
Rejestracja uczestników przez nauczycieli: 9 lutego – 16 marca 2027 r.
I etap — etap szkolny: 23 marca 2027 r., godz. 10
II etap — etap wojewódzki: 6 kwietnia 2027 r., godz. 10
Finał — etap ogólnopolski: 20 kwietnia 2027 r., godz. 10

Literatura i zakres będzie udostępniony po zalogowaniu się do portalu Olimpiady.

2025 – zDolny Ślązak i Olimpiada Chemiczna

Spotkanie: piątek, 28.11.2025 18:30
Zalogować można się klikając w poniższy link :
1. Przy logowaniu wpisz swoje imię i inicjał nazwiska, możesz dodać Wr dla Wrocławia lub R dla Radwanic
2. Wyłącz kamerę i mikrofon, w razie potrzeby (zadanie pytania) będzie można włączyć mikrofon.
https://p2p.mirotalk.com/join/281125KolkoChemiczneSK
Najlepiej połączyć się przez komputer, na telefonie może być kiepsko widać.

Nagrania spotkań on-line:

Kwasy (piątek 14.11.2025) – niestety tylko audio:
https://www.youtube.com/watch?v=BsMbp_xt5uk
Sole cz. 1 (środa 19.11) – video – ucięty fragment ekranu 🙁
https://www.youtube.com/watch?v=8NCuvrJPBEo
Sole cz. 2 (piątek 21.11 cz. 1) – problemy z audio, przerwy 🙁
https://www.youtube.com/watch?v=4EK2bdpvB_Q
Sole cz. 3 (piątek 21.11 cz. 2) – problemy jw.
https://www.youtube.com/watch?v=YyfpCbEyEbE

Może w jakiś sposób Wam to pomoże… Powodzenia 🙂

Zobaczcie też moje uwagi dotyczące roku 2024/25 (poniżej), dotyczą one II etapu OCh, ale do soli (bez węglowodorów i reszty poniżej) mogą być przydatne również dla Was do I etapu w tym roku.

2024/25 Materiały pomocne w przygotowaniach do II etapu Olimpiady Chemicznej:

Powtórzcie sobie obliczenia:
1) z użyciem gęstości (d=m/V)
2) rozpuszczalność (masa substancji rozpuszczonej w 100g rozpuszczalnika)
3) stężenie procentowe (masa substancji rozpuszczonej w 100g roztworu) Masa roztworu = masa substancji rozpuszczonej + masa rozpuszczalnika
4) obliczenia stechiometryczne + wydajność reakcji (na podstawie zbilansowanego równania reakcji i prawa stałości składu obliczamy z mas cząsteczkowych z ilu unitów/gramów każdego z substratów otrzymujemy daną ilość każdego z produktów). Wydajność (najczęściej w % lub w ułamku) określa nam ile rzeczywiście otrzymano w danej reakcji (nie wszystko reaguje w 100%). Np. spodziewamy się wg obliczeń stechiometrycznych, że mamy otrzymać 100 g produktu, okazuje się, że po zważeniu mamy 80 g. Wniosek: wydajność tej reakcji wyniosła 80% (z proporcji: ilość stechiometryczna to 100%, ilość rzeczywista to x).
Pamiętajcie o zasadach panujących w chemii!
1) Zasada zachowania masy (w reakcjach chemicznych, ale również w obliczeniach j.w.). Nie ma zasady zachowania objętości!!! 100cm³ jednej substancji/roztworu, zmieszane ze 100cm³ innej substancji/roztworu nie daje 200cm³. Jak w zadaniach jest objętość, to pewnie jest też podana gęstość i wtedy trzeba policzyć masę. Przy obliczeniach stężeń, rozpuszczalności, mieszaniu roztworów itd. zawsze zwracajcie uwagę co uległo zmianie (masa rozpuszczalnika, masa substancji rozpuszczonej, ze wzrostem jednego i drugiego zmienia się również masa całego roztworu). Podzielcie zadanie na kroki i powoli rozpiszcie co było przed zmieszaniem/dolaniem/odparowaniem/dodaniem subst. rozp., a co było po (masy roztworów, rozpuszczalnika, substancji rozpuszczonej).
2) Zasada zachowania ładunku.

W zadaniach testowych – jeżeli nie znacie odpowiedzi – próbujcie znaleźć właściwą przez wykluczenie złych.

W zapisie:
3 O₂
– trójka to współczynnik stechiometryczny – oznacza ilość molekuł (atomów, cząsteczek, jonów itd.)
– dwójka to indeks stechiometryczny – oznacza ilość atomów danego pierwiastka związanych w całej cząsteczce.

Sole (+podręcznik, 9 metod otrzymywania):
https://zpe.gov.pl/a/sole—podsumowanie/D16N5uH0u
https://zpe.gov.pl/a/sole—budowa-wlasciwosci-otrzymywanie-i-zastosowanie/DXrM1OzDF

Węglowodory:
https://zpe.gov.pl/a/wegiel-i-zwiazki-wegla-z-wodorem/DwnrqFX8n
https://zpe.gov.pl/a/wegiel-i-jego-zwiazki-z-wodorem—podsumowanie/DYLRWyPUe
https://zpe.gov.pl/a/weglowodory-nasycone—alkany/Dp1KxjbNs – węglowodory nasycone (alkany)
https://zpe.gov.pl/a/wlasciwosci-alkanow/Dw3ToRi0J – właściwości alkanów
https://zpe.gov.pl/a/weglowodory-o-wielokrotnych-wiazaniach-miedzy-atomami-wegla/DtGz1RaGs – węglowodory nienasycone
https://zpe.gov.pl/a/wlasciwosci-weglowodorow-nienasyconych/D155KVmAd – właściwości alkenów i alkinów